Beschrijving

Dit deelproject is onderdeel van een breder programma A million friends.

Doel:
Het overkoepelende doel is om gewasoverstijgend nieuwe weerbare teeltsystemen te ontwikkelen met circulaire substraten, die geaccepteerd worden door het algemene publiek. Dit deelproject dient verschillende doelen:

• Inzicht in effectiviteit van het aanbrengen van biodiversiteit om de weerbaarheid van planten te verhogen
• inzicht in de opbrengsten van tomaat op verschillende circulaire substraten, in vergelijking met regulier steenwol, en de invloed op het bodemleven bij het gebruik van die alternatieve substraten.
• De circulaire substraten zijn deels afkomstig uit andere sectoren van de tuinbouw (aardbeien en champignons)
• Welk watermanagement noodzakelijk is voor circulaire substraten (water- en mestgift wijken af van reguliere teelt)

Projectbeschrijving:
SIGN (Stichting Innovatie Glastuinbouw Nederland) ontwikkelde het (theoretische) concept A million friends waarbij perssappen van organische reststromen door fermentatie met ‘goede’ bacteriën een weerbaarheidsverhogend effect krijgen. De maatschappelijke acceptatie van de tuinbouw is mede bepaald door het imago van de gebruikte middelen in de teelt; het publiek accepteert biologische middelen (zoals biologische gewasbescherming, maar de risicoaspecten van de chemische gewasbeschermingsmiddelen zijn erg complex.

Eerder heeft SIGN diverse middelen laten toetsten op een snelgroeiend gewas: de chrysant. Dat gebeurde zowel in de onderzoekskas, waar gecontroleerd kon worden besmet, als in de praktijk bij Chrystenkwekerij Beyond Chrydant. Kort samengevat bleek bij een snelgroeiend gewas, dat onder optimale omstandigheden groeit, het effect van compostthee (Freesoil), Serenade (Bacillus preparaat van Bayer) en andere toevoegingen moeilijk meetbaar. Anderzijds hadden deze middelen ook geen negatief effect op de planten en de opbrengst. In een ander onderzoek liet SIGN reststromen fermenteren met drie geselecteerde Bacillus subtilis stammen en onderzocht of het irrigatiesysteem daardoor verstopt kon raken. Dat bleek niet het geval.

WUR Bleiswijk had goede resultaten met champostthee. Het voordeel boven thee uit gewone compost is dat de champost jaarrond stabiel van kwaliteit en samenstelling is. WUR ontwikkelde een eenvoudig protocol om verse champostthee te produceren. Hiermee kunnen kwekers op een veilige manier tegen zeer lage kosten microbiële activiteit toevoegen.

Opzet proef in tomaat
In overleg met verschillende substraatleveranciers en Duijvestijn Tomaten is een selectie gemaakt van vijf verschillende circulaire substraten, die voldoende stabiel zijn om aan de hoge eisen van tomatentelers te kunnen voldoen. Twee van die substraten komen uit andere sectoren van de tuinbouw: gepasteuriseerde aardbeiensubstraat en champost. Circulaire potgrond van Dijkshoorn bleek te variabel van samenstelling en is om die reden afgevallen. Steenwol van Cultilene is de referentie. Verschillende irrigatiesystemen zijn nodig om de substraten goed te kunnen laten functioneren.

Op basis van diverse metingen wordt de zetting en bloeisnelheid, de groeicurve en de plantbelasting per m2 berekend. Vanaf 8 weken na plantdatum worden wekelijk de vruchten geoogst en wordt de productie kg per m2 berekend. Op basis van het aantal geoogste vruchten wordt het gemiddeld vruchtgewicht berekend; zowel bruto als netto. Op deze wijze brengt Vertify de invloed van de champostthee en de verschillende substraten op de teelt in kaart.

Resultaten

De afgelopen maanden is onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van nieuwe weerbare teeltsystemen met circulaire substraten. Hiervoor zijn verschillende organische substraten (onder andere houtweefsel, hergebruikt aardbeiensubstraat met perliet en kokos) en het effect van het toevoegen van microleven (champostextract) getest binnen een tomatengewas. Onderzocht is of deze substraten een goed alternatief zijn voor steenwol. Verrassende resultaten zijn behaald!

In het onderzoek zijn per substraat verschillende irrigatie- en voedingsstrategieën toegepast met én zonder toevoeging van microleven. Verrassend resultaat is dat de organische substraten evengoed presteerden als steenwol. In een aantal gevallen zelfs beter. Het toevoegen van het microleven gaf bij de meeste substraten een betere beworteling.

In een eerder vergelijkbaar onderzoek met chrysant waren met biostimulanten geen statistische effecten op weerbaarheid gemeten. Dit kwam mogelijk door een kort optimaal teeltseizoen. Vandaar dat voor het onderzoek met tomaat voor een periode van negen maanden werd gekozen. Het onderzoek vraagt om verdere onderzoek naar het effect van microleven in het substraat en de effecten op weerbaarheid.

Het onderzoek is geïnitieerd door Stichting Innovatie Glastuinbouw Nederland (SIGN) en uitgevoerd door Vertify en ondersteund en begeleid door de bedrijven van der Knaap, Cultilene en Pull Rhenen en enkele telers. Naast financiering door SIGN is het onderzoek mogelijk gemaakt door Stichting Kennis in je Kas, Rabobank en vouchers van toeleverende bedrijven.